Odniesienie do dokumentu i link do jego tłumaczenia
Walker, A.M., Albizzati, P.F., Milios, L., Piñero Mira, P., Besler, M. et al., Capturing the Potential of the Circular Economy Transition in Energy-Intensive Industries - Summary Report, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2025, https://data.europa.eu/doi/10.2760/4604362
Automatyczne tłumaczenie na język polski
Podsumowanie głównych idei i wyników
Gospodarka o obiegu zamkniętym (CE) ma na celu ograniczenie wykorzystania zasobów pierwotnych poprzez:
-
projektowanie produktów tak, aby były oszczędne pod względem zasobów i trwalsze, oraz poprzez
-
utrzymywanie i recykling wartości i materiałów, z których składają się te produkty po zakończeniu ich cyklu życia.
Zmniejsza to również zapotrzebowanie na dodatkową energię i wydobycie surowców pierwotnych.
Niniejsze badanie koncentruje się na sektorach stali, aluminium, cementu i betonu oraz tworzyw sztucznych. Sektory te są energochłonne, dużymi emitentami gazów cieplarnianych (GHG) oraz znaczącymi zanieczyszczającymi środowisko. Łącznie odpowiadają one za około 44% emisji gazów cieplarnianych w UE pochodzących z produkcji przemysłowej i w znacznym stopniu przyczyniają się do zanieczyszczenia powietrza, zwiększając poziom emisji cząstek stałych, dwutlenku siarki i tlenków azotu. Jednakże stanowią one również podstawę dla szerokiego zakresu strategicznych gałęzi przemysłu przetwórczego i umożliwiają UE osiągnięcie autonomii i konkurencyjności. Oprócz całkowitego obrotu w wysokości 729 mld EUR i bezpośredniego zatrudnienia około 2,4 mln osób w przeliczeniu na pełne etaty (FTE), sektory te mają znaczący efekt mnożnikowy pod względem wartości dodanej brutto (WDB) i tworzenia miejsc pracy w gałęziach przemysłu przetwórczego.
Wdrożenie strategii gospodarki o obiegu zamkniętym (CE) w Unii Europejskiej stwarza znaczny potencjał w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG), zmniejszenia zużycia paliw kopalnych i zmiany dynamiki handlu. Strategie CE związane z redukcją zużycia materiałów, ponownym wykorzystaniem i odzyskiem uzupełniają środki dekarbonizacji przemysłu i mogą podwoić oszczędności GHG w sektorach energochłonnych do 2050 r..
Dzięki analizie opartej na wielu metodach niniejsze badanie pokazuje, że ambitny scenariusz gospodarki o obiegu zamkniętym może przynieść znaczne roczne oszczędności emisji gazów cieplarnianych, przy rocznej redukcji emisji wynoszącej 64–81 Mt ekwiwalentu CO2 w przypadku stali, 12–14 Mt ekwiwalentu CO2 w przypadku aluminium, 38–52 Mt ekwiwalentu CO2 w przypadku cementu i betonu oraz 75–84 Mt ekwiwalentu CO2 w przypadku tworzyw sztucznych do 2050 r. Całkowita wartość (189–231 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie) jest mniej więcej zgodna z wcześniejszymi szacunkami (300 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie) firmy Material Economics, o których informowaliśmy wcześniej.
Ponadto wdrożone strategie CE powodują głównie spadek importu do UE, zmniejszając zależność handlową i zwiększając saldo handlowe o ponad 30 mld EUR rocznie w porównaniu z dekarbonizowanym scenariuszem bazowym.
Badanie podkreśla znaczenie stworzenia sprzyjających warunków ramowych dla wspierania integracji gospodarki o obiegu zamkniętym w branżach, w których trudno jest ograniczyć emisje, w formie zestawu środków politycznych. Zalecenia dotyczące polityki obejmują:
-
promowanie technologii recyklingu w celu poprawy jakości surowców wtórnych,
-
zmniejszenie zużycia materiałów poprzez bardziej wydajne projektowanie oraz
-
Wprowadzenie obowiązku stosowania ekologicznych zamówień publicznych w celu stworzenia popytu rynkowego na bardziej cykliczne wykorzystanie materiałów.
Strategie te są zgodne z celami UE dotyczącymi zwiększenia zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka makroekonomicznego wynikającego z globalnych zależności.
Co nas zainteresowało w tym dokumencie?
W niniejszym dokumencie stwierdza się, że jest to pierwszy dokument, w którym zastosowano ujednoliconą metodologię oceny skutków środowiskowych, ekonomicznych i społecznych wdrożenia strategii gospodarki o obiegu zamkniętym w UE w wielu sektorach energochłonnych, które są znane z tego, że trudno jest w nich ograniczyć emisje gazów cieplarnianych.
Ogólny komunikat dotyczący wpływu gospodarki o obiegu zamkniętym na Unię Europejską jest pozytywny pod względem niemal wszystkich wskaźników:
-
Emisje gazów cieplarnianych i zużycie innych zasobów pierwotnych (rudy metali, paliwa kopalne, energia elektryczna) są znacznie zmniejszone w porównaniu ze scenariuszem referencyjnym przy silnej dekarbonizacji;
-
bilans handlowy uległ znacznej poprawie;
-
Spadek wartości dodanej brutto (GVA) w poszczególnych sektorach jest od 9 do 26 razy mniejszy niż spadek emisji gazów cieplarnianych, co wskazuje na silne oddzielenie działalności gospodarczej od zużycia materiałów: zużycie materiałów ulega znacznemu ograniczeniu, ale nie ma to prawie żadnego wpływu na działalność gospodarczą.
Z czym w tym dokumencie się nie zgadzamy lub co nas rozczarowuje?
Dokument jest rygorystyczny, ponieważ zakłada, że środki związane z gospodarką o obiegu zamkniętym są wdrażane jako uzupełnienie scenariusza referencyjnego, w którym sektory te są w znacznym stopniu zdekarbonizowane. Skutkuje to niewielką redukcją emisji gazów cieplarnianych dzięki środkom związanym z gospodarką o obiegu zamkniętym, ponieważ scenariusz referencyjny już zakłada niski poziom emisji gazów cieplarnianych. Ponadto dokument nie porównuje sytuacji w 2050 r. przy gospodarce o obiegu zamkniętym i dekarbonizacji ze scenariuszem biznesowym bez gospodarki o obiegu zamkniętym i dekarbonizacji. Interesujące byłoby przedstawienie wykresu z dwoma wymiarami:
-
zmniejszenie ilości zużywanych metali podstawowych, materiałów lub chemikaliów dzięki środkom wprowadzonym w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym;
-
zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych na tonę zużytego metalu podstawowego, materiału lub substancji chemicznej, podzielone na skutki: (a) zastąpienia metalu pierwotnego metalem wtórnym (= pochodzącym z recyklingu), materiałem lub substancją chemiczną, dzięki środkom gospodarki o obiegu zamkniętym oraz (b) dekarbonizacji procesu produkcji metali pierwotnych, materiałów lub substancji chemicznych.
Taki wykres pomógłby lepiej ocenić korzyści klimatyczne wynikające z gospodarki o obiegu zamkniętym. To samo można było zrobić dla wszystkich innych kategorii oddziaływania na środowisko (zużycie wody, ekotoksyczność itp.).
Podobnie, dokument nie uwzględnia oszczędności ekonomicznych wynikających z inwestycji w system elektroenergetyczny i w procesy produkcyjne bez emisji dwutlenku węgla, które są wynikiem zmniejszenia zużycia metali podstawowych, materiałów i chemikaliów dzięki działaniom w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym. Uważamy to za godne ubolewania.
